Manova


Bugün sizlerle R programında MANOVA  ‘nın nasıl yapılacağını göreceğiz. Ama öncesinde her zaman olduğu gibi konu üzerinde biraz durmamız gerekli. Manova “Multivariate analysis of variance” yani çoklu varyans analizi anlamına gelmektedir. Burada diğer testlerden farklı kısım birden fazla bağımlı değişken olmasıdır. Anova’da tek bağımlı değişken varken Manova’da birden fazla bağımlı değişken mevcuttur. Görüldüğü gibi Anova’dan tek farkı budur. Aşağıdaki tabloyu incelediğinizde aslında konuyu daha iyi anlamış olacaksınız.

 

Bağımsız Değişken Sayısı

Bağımlı Değişken Sayısı

 

Bir Değişken

İki Değişken

Bir Değişken

Tek Yönlü Anova

İki Yönlü Anova

Birden Fazla Değişken

Tek Yönlü Manova

İki Yönlü Manova

 

Yukarıda görüldüğü gibi bağımlı değişken sayısı bir iken Anova, birden fazla ise Manova kullanılırken, bağımsız değişken sayısına göre de tek yönlü yada çift yönlü olup olmadığına karar veriyoruz.

Varsayımlar

Veriler ağırlıklı yada oransal olmalıdır.

Normal dağılıma uygun veri olmalıdır.

Gruplara ait varyanslar eşit olmalıdır.

Bağımlı değişkenler arasındaki korelasyon eşit olmalıdır.

Manova, R programlamada “mvnormtest” paketi ile yapılmaktadır. Öncelikle bu paketi r programı kütüphanesine indirelim ve kullanıma açalım.

install.packages("mvnormtest")

library("mvnormtest")

Bu pakete ait birde veri setimiz bulunmaktadır (EuStockMarkets). Bu veri seti avrupadaki borsanın günlük kapanış değerleriniz göstermektedir. Almanya(DAX), İsviçre(SMI), Fransa(CAC), İngiltere(FTSE) olmak üzere 4 değişken ve 1860 gözlemden oluşmaktadır. Paket, analizi yaparken shapiro testi kullanmaktadır. Örneğin, veri seti içerisindeki 15 ile 29 arasında kalan gözlem değerlerini bütün değişkenler için bir değişkene aktaralım.

c <- t(EuStockMarkets[15:29,1:4])

sonrasında shapiro normallik testini yapalım

mshapiro.test(C)

Shapiro-Wilk normality test

data:  Z

W = 0.8161, p-value = 0.005955

Konuyla ilgili görüş ve önerileriniz facebook sayfamızdan iletebilirsiniz. İyi çalışmalar…

Yazar Kimdir?

Sıtkı Cansu, 19 Ekim 1985 yilinda Konya-Beyşehir'de dogmustur.İlk, orta ve liseyi Beyşehir'de bitirmis olup Konya-Ereğli Selçuk MYO Bilgisayar programcılığı ve Mugla Sıtkı Koçman Üniversitesi İstatistik bölümünden mezun olmustur. Çesitli yerlerde web tasarımcı ve veri tabani yöneticisi olarak çalışan yazar, son üç senedir ingilizce öğretmenliği yapmaktadir. Şu anda yüksek lisansını tamamlamak üzere Mugla Üniversitesinde öğrenim görmektedir.